(TUTORIALS) ΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ LINUX

[Dr.Overflow]

Η Εντολή passwd

Με την εντολή passwd μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν κωδικό πρόσβασης για έναν νέο χρήστη ή να αλλάξουμε τον κωδικό πρόσβασης ενός παλιού χρήστη. Αυτή η εντολή δημιουργεί μια καταχώρηση στο αρχείο /etc/passwd. Για να προσθέσουμε ή να αλλάξουμε έναν κωδικό πρόσβασης, γράφουμε την εντολή passwd μαζί με το όνομα χρήστη, ως εξής :

# passwd mary

New UNIX password:

Retype new UNIX password:

Θα μας ζητηθεί ένας κωδικός πρόσβασης, τον οποίο θα πρέπει να γράψουμε δύο φορές για επιβεβαίωση και ο οποίος θα καταγραφεί κρυπτογραφημένος στο αρχείο /etc/passwd.

[Dr.Overflow]

Η Εντολή chfn

Με την εντολή chfn (change finger configuration) μπορούμε να εισάγουμε τυπικές πληροφορίες για έναν λογαριασμό χρήστη. Δίνουμε την εντολή μαζί με ένα όνομα χρήστη και μετά γράφουμε το πλήρες όνομα, τη διεύθυνση και τα τηλέφωνα εργασίας και οικίας.

# chfn mary

Changing finger information for mary.

Name [RHS Linux User] : Miss Mary Papadopoulou

Office [ ] : 11, Arrianou ave., 531 00 Athens

Office phone [ ] : 01111/66666

Home Phone [ ] : 01111/23456

[Dr.Overflow]

Η Εντολή finger

Η εντολή finger εξάγει τις πληροφορίες για έναν χρήστη από το αρχείο /etc/passwd και τις εκτυπώνει σε ευανάγνωστη μορφή.

# finger mary

Login: mary Name : Miss Mary Papadopoulou

Directory: /home/mary Shell: /bin/bash

Office: 11, Arrianou ave., 531 00 Athens Office Phone: 01111/66666

Home Phone: 01111/23456

Never logged in.

No mail.

No Plan.

[Dr.Overflow]

Η Δομή των Καταλόγων του Linux

Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι το λογισμικό που συνοδεύει τον πυρήνα του Linux προέρχεται από διάφορα συστήματα Unix. Τα προγράμματα που έχουν σχέση με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και τις εκτυπώσεις, προέρχονται από το BSD (Berkeley Software Distribution) Unix, ενώ η οργάνωση των αρχείων προέρχεται από το System V Unix της ΑΤ&Τ. Η δομή των καταλόγων του Linux φαίνεται στην παρακάτω λίστα.

/, ο αρχικός κατάλογος (root directory)

bin, διάφορα χρήσιμα προγράμματα

boot, Linux boot image.

dev, διάφορες συσκευές, όπως σειριακές θύρες, εκτυπωτές, δίσκοι κ.ά.

etc, αρχεία διαμόρφωσης για το δίκτυο, τα Χ11, το e-mail κ.ά.

home, οι προσωπικοί κατάλογοι των χρηστών.

lib, οι βιβλιοθήκες λογισμικού.

lost+found, αρχεία που ανακτήθηκαν από το πρόγραμμα e2fsck.

mnt, τα σημεία αντιστοίχησης άλλων συστημάτων αρχείων.

cdrom

dos

flash

floppy

proc, αρχεία κατάστασης του πυρήνα, συσκευών και διεργασιών.

root, ο κατάλογος εργασίας του root.

sbin, εκτελέσιμα αρχεία συστήματος.

tmp, χώρος αποθήκευσης των προσωρινών αρχείων.

usr, λογισμικό και διάφορες βιβλιοθήκες.

X11R6, το λογισμικό του X Window System.

bin, λογισμικό.

dict, λεξικά.

doc, έγγραφα FAQ, HOW-TO και τεκμηρίωση λογισμικού.

etc, αρχεία διαμόρφωσης λογισμικού.

games, παιχνίδια.

info, πληροφορίες για το GNU.

lib, βιβλιοθήκες λογισμικού.

local, προγράμματα που δεν βρίσκονται στο CD-ROM.

bin

doc

etc

games

info

lib

man

sbin

src, πηγαίος κώδικας για προγάμματα.

man, σελίδες εγχειριδίου.

man1 .. 9n

sbin

share

src, πηγαίος κώδικας του Linux.

linux -> linux-2.0.30

linux-2.0.30

tmp -> ../var/tmp

var, αρχεία καταγραφής συστήματος, συμπιεσμένα αρχεία βοήθειας.

[Dr.Overflow]

Οι Τύποι Αρχείων του Linux

Υπάρχουν τουλάχιστον 8 τύποι αρχείων στο Linux, αλλά οι 4 πιο σημαντικοί είναι οι εξής :

b, συσκευή που υποστηρίζει είσοδο/έξοδο σε επίπεδο μπλοκ.
c, συσκευή που υποστηρίζει είσοδο/έξοδο σε επίπεδο χαρακτήρων.
d, κατάλογος.
l, συμβολικός σύνδεσμος.
-, αρχείο.
Ο κατάλογος /dev περιέχει συνήθως συσκευές που υποστηρίζουν είσοδο/έξοδο σε επίπεδο μπλοκ και χαρακτήρων. Η θύρα του modem ή του εκτυπωτη είναι πιθανότατα μια συσκευή χαρακτήρων, ενώ η μονάδα δισκέτας μια συσκευή μπλοκ.

[Dr.Overflow]

Τα Δικαιώματα των Αρχείων στο Linux

Τα δικαιώματα των αρχείων στο Linux είναι τα εξής :

r (read), μπορούμε να διαβάσουμε το αρχείο.
w (write), μπορούμε να γράψουμε στο αρχείο.
x (execute), μπορούμε να εκτελέσουμε το αρχείο.
Στα στοιχεία ενός αρχείου που εμφανίζονται με την εντολή ls -l, βλέπουμε στην πρώτη στήλη από αριστερά τον χαρακτήρα για τον τύπο του αρχείου και μετά ένα σύνολο από 9 χαρακτήρες. Η πρώτη τριάδα χαρακτήρων αντιπροσώπεύει τα δικαιώματα του κατόχου του αρχείου (owner), η επόμενη τριάδα χαρακτήρων αφορά στην ομάδα (group) που ανήκει ο κάτοχος του αρχείου και η τελευταία τριάδα στα δικαιώματα που έχουν οι άλλοι χρήστες (other) του συστήματος για το αρχείο αυτό.

Τα δικαιώματα σε κάθε τριάδα αναφέρονται σαν ένα σύνολο rwx ή r--, δηλ. με τη σειρά δικαιώματα ανάγνωσης, εγγραφής και εκτέλεσης, όπου αν υπάρχει ο αντίστοιχος χαρακτήρας αυτό σημαίνει ότι ισχύει το δικαίωμα, ενώ αν υπάρχει ο χαρακτήρας - αυτό σημαίνει ότι δεν ισχύει το αντίστοιχο δικαίωμα.

Το αρχείο /etc/group περιέχει μια λίστα με τις ομάδες που έχουν καθοριστεί στο σύστημά μας και αναφέρει για κάθε ομάδα τους χρήστες που αυτή περιλαμβάνει. Όταν αρχικά δημιουργείται ένας λογαριασμός χρήστη, το σύστημα αντιστοιχίζει αυτόματα τον χρήστη στην ομάδα users και σε μια ομάδα που έχει ίδιο όνομα με το όνομα χρήστη.

Οταν δημιουργούμε ένα αρχείο, εμείς και τα μέλη της ομάδας στην οποία ανήκουμε έχουμε τα δικαιώματα ανάγνωσης και εγγραφής στο αρχείο. Για να αλλάξουμε τα δικαιώματα που παραχωρούνται εξ ορισμού όταν δημιουργούμε ένα αρχείο, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την εντολή umask.

[Dr.Overflow]

Η Εντολή chmod

Με την εντολή chmod (change mode), που βρίσκεται στον κατάλογο /bin, μπορούμε να αλλάξουμε τα δικαιώματα ενός αρχείου ή ενός καταλόγου, εφόσον είμαστε εμείς ο κάτοχος (owner) του αρχείου ή του καταλόγου.

Η εντολή chmod έχει δύο βασικούς τρόπους χρήσης. Με τον πρώτο προσδιορίζουμε τα δικαιώματα που θέλουμε να δώσουμε ή να αφαιρέσουμε και για ποιους, δηλ. κάτοχο, ομάδα ή άλλους.

Για παράδειγμα, για να δώσουμε στην ομάδα (g) και στους άλλους (o) τα δικαιώματα ανάγνωσης (r) και εγγραφής (w) για το αρχείο myfile, δίνουμε την εξής εντολή :

# chmod go+rw myfile

ενώ για να αφαιρέσουμε από τον κάτοχο (u) το δικαίωμα εκτέλεσης (x) για το ίδιο αρχείο, δίνουμε την εξής εντολή :

# chmod u-x myfile

Με τον δεύτερο τρόπο χρησιμοποιούμε το οκταδικό σύστημα αρίθμησης και αντιστοιχούμε σε κάθε τριάδα δικαιωμάτων από έναν οκταδικό αριθμό. Αναλύουμε μετά τον οκταδικό αριθμό στο δυαδικό σύστημα και όπου υπάρχει το ψηφίο 1 δίνουμε το αντίστοιχο δικαίωμα, ενώ όπου υπάρχει το ψηφίο 0, αφαιρούμε το αντίστοιχο δικαίωμα.

Για παράδειγμα, η επόμενη εντολή δίνει τα δικαιώματα rw-rw-r- - στο αρχείο myfile και αυτό γιατί ο οκταδικός αριθμός 664 αντιστοιχεί στον δυαδικό 110110100.

# chmod 664 myfile

[Dr.Overflow]

Η Εντολή chown

Η εντολή chown (change owner), που βρίσκεται στον κατάλογο /bin, χρησιμοποιείται για την αλλαγή της κυριότητας, δηλ. του κατόχου ή της ομάδας, των αρχείων ή των καταλόγων. Για να μπορέσουμε να αλλάξουμε τον κάτοχο ενός αρχείου, πρέπει να έχουμε συνδεθεί σαν χρήστης root.

Για παράδειγμα, η επόμενη εντολή αλλάζει τον κάτοχο του αρχείου myfile και τον κάνει να είναι ο john

# chown john myfile

Για να αλλάξουμε την ομάδα στην οποία ανήκει ένα αρχείο, δίνουμε την εξής εντολή :

# chmod :users myfile

[Dr.Overflow]

Η Εντολή groups

Με την εντολή groups μπορούμε να εμφανίσουμε τις ομάδες στις οποίες ανήκουμε σαν χρήστης. Για παράδειγμα, η επόμενη εντολή δείχνει ότι ανήκουμε στις ομάδες χρηστών john και users.

# groups

john users

Για να δούμε σε ποιες ομάδες ανήκει ένας χρήστης, χρησιμοποιούμε το όνομά του σαν όρισμα στην εντολή groups, ως εξής :

# groups mary

mary : mary users

[Dr.Overflow]

Η Εντολή chgrp

Η εντολή chgrp (change group), που βρίσκεται στον κατάλογο /bin, χρησιμοποιείται για την αλλαγή της ομάδας στην οποία ανήκει ένα αρχείο ή ένας κατάλογος. Δέχεται σαν όρισμα ένα όνομα ομάδας ή έναν κωδικό αριθμό ομάδας (GID).

Η επόμενη εντολή αλλάζει την ομάδα στην οποία ανήκει το αρχείο myfile και την κάνει να είναι η ομάδα users.

# chgrp users myfile

[Dr.Overflow]

Η Εντολή newgrp

Με την εντολή newgrp (new group), που βρίσκεται στον κατάλογο /usr/bin, μπορούμε να καθορίσουμε την κύρια ή πρωτεύουσα ομάδα στην οποία θα ανήκουμε σαν χρήστες. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι αν δημιουργήσουμε ένα καινούργιο αρχείο, αυτό αυτόματα θα ανήκει στην ομάδα που έχουμε καθορίσει με την εντολή newgrp.

Η επόμενη εντολή ορίζει ότι η κύρια ομάδα μας είναι η users και έτσι κάθε νέο αρχείο που θα δημιουργούμε, θα ανήκει στην ομάδα αυτή.

# newgrp users

[Dr.Overflow]

Τα Εργαλεία του Red Hat Linux

Τα βασιζόμενα σε γραφικό περιβάλλον βοηθήματα διαχείρισης συστήματος της Red Hat Software μάς παρέχουν έναν αποτελεσματικό και βολικό τρόπο για τη διαμόρφωση και τη διαχείριση του συστήματός μας.

Με τον πίνακα ελέγχου (control-panel) μπορούμε να προσπελάσουμε 8 εργαλεία διαχείρισης του συστήματος. Θα πρέπει να τρέξουμε τα X Windows για να μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε την εντολή control-panel, η οποία βρίσκεται στον κατάλογο /usr/bin. Θα πρέπει επίσης να συνδεθούμε σαν χρήστης root για να μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε όλα τα εργαλεία του πίνακα ελέγχου.

Για να ξεκινήσουμε τον πίνακα ελέγχου, γράφουμε τα εξής στη γραμμή εντολής ενός παραθύρου τερματικού των Χ11 :

# control-panel &

Με την εντολή usercfg μπορούμε να δημιουργούμε, να διαγράφουμε ή και να αλλάζουμε τα στοιχεία των χρηστών σ’ ένα γραφικό περιβάλλον. Για να τρέξουμε αυτή την εντολή, μπορούμε να κάνουμε κλικ στο πλήκτρο usercfg του παραθύρου του control-panel ή να ανοίξουμε ένα παράθυρο τερματικού και να γράψουμε τα εξής :

# usercfg

Η εντολή timetool χρησιμοποιείται για τον καθορισμό της ημερομηνίας και της ώρας του συστήματος και για να την χρησιμοποιήσουμε, μπορούμε να επιλέξουμε το πλήκτρο Date and Time στο παράθυρο του control-panel ή να γράψουμε τα εξής σ’ ένα παράθυρο τερματικού :

# timetool

Η εντολή netcfg παρέχει στους επόπτες συστημάτων έναν βολικό τρόπο για την εύκολη διαμόρφωση υπηρεσιών και συσκευών δικτύου. Εγκαθιστά υπηρεσίες δικτύωσης, όπως συνδέσεις βασιζόμενες στα πρωτόκολλα PPP (Point-to-Point Protocol) και SLIP (Serial Line Interface Protocol).

Μπορούμε ακόμα να καθορίσουμε το όνομα host (hostname) του υπολογιστή μας, να προσθέσουμε διευθύνσεις διακομιστών ονομάτων (nameservers) για σύνδεση μ’ έναν ISP ή να προσθέσουμε άλλες υπηρεσίες δικτύωσης στο σύστημά μας.

Μπορούμε να ξεκινήσουμε την εντολή netcfg από το παράθυρο του control-panel ή να γράψουμε τα εξής σ’ ένα παράθυρο τερματικού :

# netcfg &

Η εντολή modemtool δημιουργεί έναν συμβολικό σύνδεσμο με όνομα /dev/ modem, ο οποίος δείχνει σε μια σειριακή θύρα που καθορίζουμε. Μπορούμε να τρέξουμε την εντολή αυτή από το παράθυρο του control-panel κάνοντας κλικ στο πλήκτρο Modem Configuration ή να γράψουμε τα εξής σ’ ένα παράθυρο τερματικού :

# modemtool

Η εντολή glint εμφανίζει μια γραφική αναπαράσταση της βάσης δεδομένων λογισμικού του συστήματός μας η οποία χρησιμοποιείται από το εργαλείο Red Hat Package Manager ή rpm. Μπορούμε να τρέξουμε την εντολή glint από το παράθυρο του control-panel, κάνοντας κλικ στο πλήκτρο Package Management ή να γράψουμε τα εξής σ’ ένα παράθυρο τερματικού :

# glint &

Οταν ξεκινήσει η εντολή glint, χρησιμοποιεί την εντολή rpm για να εξετάσει τη βάση δεδομένων με το εγκατεστημένο λογισμικό στο σύστημά μας, η οποία βρίσκεται στον κατάλογο /var/lib/rpm. Αυτή η βάση δεδομένων παρουσιάζεται μετά με γραφικό τρόπο σ’ ένα παράθυρο, όπου οι φάκελοι αντιπροσωπεύουν το εγκατεστημένο λογισμικό. Μπορούμε να εξετάσουμε, να απεγκαταστήσουμε, να διαγράψουμε ή και να δούμε ποια άλλα πακέτα είναι διαθέσιμα για εγκατάσταση.

Η εντολή helptool χρησιμοποιείται για την εύρεση εγγράφων τα οποία περιέχουν μια φράση που εισάγουμε στο πλαίσιο διαλόγου της. Αυτή η εντολή ψάχνει για έγγραφα χρήστη, αρχεία πληροφοριών GNU και σελίδες εγχειριδίου.

Η εντολή setup, που βρίσκεται στον κατάλογο /usr/sbin, χρησιμοποιείται για να αλλάζουμε ή να διαμορφώνουμε το πληκτρολόγιο, το ποντίκι, το σύστημα αρχείων, τις διεργασίες του πυρήνα, τον ήχο ή την ώρα στο σύστημά μας. Για την εκκίνηση της εντολής, γράφουμε το εξής :

# setup

Η εντολή cabaret χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση του συστήματος αρχείων, την προσθήκη νέων συστημάτων αρχείων, όπως CD-ROM ή κάρτες μνήμης flash, την αλλαγή του τύπου του συστήματος αρχείων σ’ ένα υπάρχον partition καθώς επίσης και για την αντιστοίχηση ή την κατάργηση της αντιστοίχησης μονάδων σκληρών δίσκων ή άλλων συσκευών σε καταλόγους. Είναι προτιμότερη η χρήση της από τη χρήση της εντολής fstools του control-panel.

Η εντολή sndconfig διαμορφώνει τον πυρήνα έτσι ώστε να υποστηρίζει την κάρτα ήχου που χρησιμοποιούμε. Εμφανίζει ένα πλαίσιο διαλόγου από το οποίο μπορούμε να επιλέξουμε μια από τις υποστηριζόμενες κάρτες ήχου. Οι σωστές ρυθμίσεις για την κάρτα ήχου θα αποθηκευθούν στο αρχείο /etc/conf. modules.

Η εντολή timeconfig χρησιμοποιείται για τον καθορισμό της γεωγραφικής τοποθεσίας και της ζώνης ώρας στην οποία βρίσκεται ο υπολογιστής μας. Η εντολή Xconfigurator χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση του συστήματος X Window System, έτσι ώστε να τρέχει στο συγκεκριμένο υλικό του υπολογιστή μας.